Η 19η Σεπτεμβρίου στην ιστορία

19 Σεπτεμβρίου 1870

                                                        Η σιδερένια γροθιά

Όταν, το 1861, ο Γουλιέλμος 1ος (1797-1888) έγινε βασιλιάς της Πρωσίας, είχε κιόλας κάμποσα χρόνια πείρα στη διοίκηση. Είχε κι ένα ρωμαλέο βασίλειο (βλ. 25.1.1712). Του έλειπε ένας αφοσιωμένος πρωθυπουργός. Τον βρήκε, το 1862, στο βλοσυρό πρόσωπο του κτηματία Ότο Λεοπόλδου φον Βίσμαρκ (1.4.1815 - 30.7.1898). Στην ουσία, ο Βίσμαρκ ήταν η πρωσική βελτιωμένη έκδοση του Αυστριακού Μέτερνιχ. Συνέτριψε τη Δανία (1864), τσάκισε κάθε δημοκρατική φωνή στο εσωτερικό, επέβαλε λογοκρισία και ξεκίνησε πόλεμο με την Αυστρία (18.6.1866). Την κατατρόπωσε μέσα σε ένα μήνα (μάχη της Σάντοβα). Από βασιλιάς της Πρωσίας, σε πέντε χρόνια, ο Γουλιέλμος ήταν βασιλιάς όλων των βόρειων γερμανικών κρατών. Για τον Βίσμαρκ, ένα μόνο εμπόδιο υπήρχε στο δρόμο προς την ευρωπαϊκή κυριαρχία: Η Γαλλία. Αποζητούσε μιαν αφορμή. Οι Γάλλοι του την πρόσφεραν στο πιάτο.

Ο Ναπολέων Γ’ (1808 - 1873) είχε καταφέρει να εκλεγεί βασιλιάς, μετά την επανάσταση του Φεβρουαρίου (βλ. 22.2.1848). Ανησυχούσε με τις συνεχείς επιτυχίες των Πρώσων και επιζητούσε μάταια να ισχυροποιήσει τη Γαλλία με εδαφικά ανταλλάγματα.Σε κάθε του προσπάθεια, συναντούσε την πρωσική παραπληροφόρηση. Ο Βίσμαρκ διέδιδε ότι η Γαλλία «ακολουθεί πολιτική φιλοδωρημάτων». Άρα κάθε νέος σύμμαχός της ήταν ύποπτος χρηματισμού. Στις 2 Ιουλίου 1870, οι Ισπανοί πρόσφεραν το στέμμα της χώρας τους στον Λεοπόλδο Χοετζόλερν. Η Γαλλία θορυβήθηκε. Ζήτησε να ανακληθεί η πρόταση, επειδή ο υποψήφιος ανήκε στην ίδια με τον βασιλιά της Πρωσίας οικογένεια. Στις 12 του μήνα, ο Γουλιέλμος ανακοίνωσε πως ο Λεοπόλδος αρνήθηκε την προσφορά. Ο Ναπολέων του ζήτησε να εγγυηθεί ότι η άρνηση θα ίσχυε για πάντα. Ο Γουλιέλμος απάντησε πως δεν έχει να προσθέσει τίποτα: Ίσχυε η προηγούμενη δήλωση. Ο Βίσμαρκ διοχέτευε στον τύπο απίθανες πληροφορίες. Ήταν το γνωστό ως «τηλεγράφημα του Εμς» (13 του Ιουλίου). Η Γαλλία θεώρησε προσβολή την πληροφορία ότι «ο Γουλιέλμος αρνήθηκε να δεχτεί τον πρεσβευτή» της. Στις 19, ο Γάλλος πρωθυπουργός είπε «Είμαστε σε πόλεμο με την Πρωσία». Ο Βίσμαρκ άρπαξε την ευκαιρία.

Με γοργή προέλαση, κάτω από το απαθές βλέμμα της Ευρώπης, απώθησε τους Γάλλους, τους διέλυσε έξω από το Μετς (14 - 19.8.1870), τους περικύκλωσε στο Σεντάν (30 Αυγούστου) και τους ανάγκασε να παραδοθούν (2 του Σεπτεμβρίου). Αιχμάλωτοι ο ίδιος ο Ναπολέων Γ’ και 80.000 στρατιώτες. Οι Παριζιάνοι ανακήρυξαν για μια ακόμη φορά (4 του μήνα) τη δημοκρατία. Στις 19 Σεπτεμβρίου 1870, οι Πρώσοι τους πολιόρκησαν. Το πολιορκημένο Μετς έπεσε στις 27 Οκτωβρίου. Το Παρίσι άντεξε ως τις 15 Ιανουαρίου 1871.Στις 18, στις Βερσαλλίες, ο Γουλιέλμος Α’ στεφόταν αυτοκράτορας της ενωμένης Γερμανίας.

Στα 1885, ο Βίσμαρκ δημιούργησε την τριπλή συμμαχία (Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Ιταλία). Ως το 1888, η Γερμανία είχε γίνει και μεγάλη αποικιακή δύναμη. Την ίδια χρονιά, ο Γουλιέλμος Α’ πέθανε. Ο γιος του (Γουλιέλμος Β’) εξανάγκασε τον Βίσμαρκ να παραιτηθεί. Μισό τέταρτο του αιώνα αργότερα, θα προκαλούσε τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο.

                                                            19 Σεπτεμβρίου 1905

                                                          Ο Τόμας Μπαρνάρντο

Ο πατέρας του ήταν διωκόμενος προτεστάντης, εξόριστος από την Ισπανία. Εγκαταστάθηκε αρχικά στο Αμβούργο κι έπειτα μετανάστευσε στην Ιρλανδία. Ο γιος του, Τόμας Τζον Μπαρνάρντο, γεννήθηκε στο Δουβλίνο, στις 4 Ιουλίου 1845. Στα 21 του (1866), βρέθηκε στο Λονδίνο, σπουδαστής που προοριζόταν για γιατρός σε προτεσταντική ιεραποστολή στην Κίνα. Η σύντομη θητεία του ως ιατρικός επιθεωρητής σε ελεύθερο σχολείο για φτωχά παιδιά στο Ανατολικό Λονδίνο, τον έφερε σε επαφή με τη φτώχεια και τη δυστυχία. Προτίμησε να ιδρύσει μια ιεραποστολή στην ίδια την Αγγλία. Ανακάλυψε και εφάρμοσε την κοινωνική εργασία και, στα 1870, δημιούργησε το πρώτο «σπίτι του παιδιού» για άπορα αγόρια, στα οποία φρόντισε να δοθεί σωστή ανατροφή και υψηλού επιπέδου μόρφωση. Στα 1876, δημιούργησε το πρώτο «σπίτι του παιδιού» για άπορα κορίτσια. Τα συντηρούσε ο ίδιος και όσοι θέλησαν να τον μιμηθούν, προφέροντας κοινωνική εργασία, πρωτοποριακή για την εποχή επίδοση. Ως το 1899, είχε δημιουργήσει πάνω από ενενήντα «σπίτια του παιδιού», τα οποία φιλοξενούσαν εγκαταλειμμένα και άπορα παιδιά που, μαζί με τη μόρφωσή τους, γνώριζαν φροντίδα, αγάπη και στοργή. Τη χρονιά αυτή (1899), το αγγλικό κράτος ανέλαβε να συντηρεί τα «σπίτια» και δεσμεύτηκε να τα πολλαπλασιάσει, εφαρμόζοντας πρωτόγνωρη κοινωνική πολιτική. Ο Τόμας Τζον Μπαρνάρντο πέθανε στις 18 Σεπτεμβρίου 1905.