Η 28η Σεπτεμβρίου στην ιστορία

28 Σεπτεμβρίου 1841

Ο Τίγρης Κλεμανσό

Ο Γεώργιος Βενιαμίν Κλεμανσό γεννήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 1841, σπούδασε γιατρός και ταξίδεψε στην Αμερική και στην Αγγλία, αφιερώνοντας τον χρόνο του σε μελέτες πολιτικών και κοινωνικών ζητημάτων. Επέστρεψε παντρεμένος με την Αμερικανίδα Μαίρη Πλόμερ, με την οποία απέκτησε μια κόρη που έμελλε να εξελιχθεί σε σπουδαίο άνθρωπο των γραμμάτων. Οι Κλεμανσό εγκαταστάθηκαν στην Μονμάρτη, όπου ο Γεώργιος άσκησε το ιατρικό επάγγελμα. Με την πτώση της μοναρχίας (1870), μπήκε στον στίβο της πολιτικής κι εκλέχτηκε δήμαρχος του 18^ου διαμερίσματος του Παρισιού, αυτό της Μονμάρτης. Τον επόμενο χρόνο, εκλέχτηκε αντιπρόσωπος στην εθνοσυνέλευση και μετείχε ενεργά στην Κομμούνα των Παρισίων. Με την καταστολή της Κομμούνας, κατηγορήθηκε για την εκτέλεση δυο στρατηγών του Μακ Μαόν. Έφυγε στο εξωτερικό.

Επέστρεψε στη Γαλλία όταν τα πνεύματα είχαν ηρεμήσει, εκλέχτηκε βουλευτής (1876), πρότεινε να δοθεί αμνηστία σε όσους κατηγορούνταν για πράξεις που έγιναν στη διάρκεια της Κομμούνας (1879) και δημιούργησε την εφημερίδα «Αυγή» (1880), όργανο των ριζοσπαστών. Η «Αυγή» αποδείχτηκε σωστό εκρηκτικό μίγμα. Με την εκεί αρθρογραφία του, ο Κλεμανσό οδήγησε σε πτώση τις κυβερνήσεις Γαμβέτα (1882), Φερί (1885) και Μπρισέν (1886) και σε παραίτηση τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, Γκρεβί (1887), αποκαλύπτοντας ότι ο ανιψιός του το είχε ρίξει στο εμπόριο παρασήμων. Τον αποκάλεσαν «Τίγρη» και του έμεινε ως τον θάνατό του.

Η φιλία του με ανθρώπους που είχαν εμπλακεί στο τότε σκάνδαλο του Παναμά (κατάρρευση της εταιρείας που είχε αναλάβει την διάνοιξη της διώρυγας) και η πολεμική του εναντίον της γαλλορωσικής συμμαχίας έπληξαν την δημοτικότητά του. Στα 1893, απέτυχε να εκλεγεί. Τον απορρόφησε η υπόθεση του Ντρέιφους, τον οποίο υπερασπίστηκε εξαρχής (στην εφημερίδα του δημοσιεύτηκε το «Κατηγορώ» του Ζολά).

Στα 1903, εκλέχτηκε γερουσιαστής. Στα 1906, ήταν υπουργός Εσωτερικών. Βρέθηκε μπροστά στη μεγάλη απεργία των μεταλλωρύχων του Πα ντε Καλέ (Μάιος 1906), την οποία κατέστειλε με τα όπλα. Οι σοσιαλιστές τον κατάγγειλαν κι ο Ζορές του «αφιέρωσε» έναν από τους μνημειώδεις πύρινους λόγους του. Απτόητος, ο Κλεμανσό ανέλαβε πρωθυπουργός τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς (1906). Οι συνεχείς απεργίες και η εξέγερση στις αμπελουργικές περιοχές (1909) τον εξανάγκασαν να παραιτηθεί.

Ήταν θιασώτης της στρατιωτικής οργάνωσης της Γαλλίας και της εκδίκησης για την ήττα του 1871 από την Γερμανία. Στις 5 Μαΐου του 1913, εξέδωσε την εφημερίδα «Ελεύθερος Άνθρωπος», από τις στήλες της οποίας καθημερινά ζητούσε να κηρυχτεί πόλεμος εναντίον των Γερμανών. Με την αρθρογραφία του, προετοίμασε τους Γάλλους να δεχτούν τον πόλεμο που ερχόταν. Η εφημερίδα του λογοκρινόταν άγρια και κάποια στιγμή έκλεισε με κυβερνητική απόφαση. Δυο μέρες αργότερα, έβγαλε την εφημερίδα «Δεσμώτης Άνθρωπος» και συνέχισε την ίδια τακτική.

Στα 1917, όταν οι Γάλλοι άρχισαν να κουράζονται από την παράταση του πολέμου, οι φιλοπόλεμοι τον επέβαλαν πρωθυπουργό. Σύμβουλό του είχε τον «βασιλιά της πολεμικής βιομηχανίας» Βασ. Ζαχάρωφ, την ώρα που την πολιτική του αυτοκράτορα της Γερμανίας υπαγόρευαν οι βιομήχανοι Κρουπ. Ο Κλεμανσό κυβέρνησε δικτατορικά, έστειλε στο δικαστήριο τους αντιπάλους του, διέταξε ομαδικές εκτελέσεις στον στρατό και σύνθημά του είχε την φράση «πόλεμος και πάλι πόλεμος προς κάθε κατεύθυνση». Η τύχη τον ευνόησε να βρεθεί στην πλευρά των νικητών. Η Βουλή τον ονόμασε «άξιο της πατρίδας». Η Γαλλική Ακαδημία τον εξέλεξε μέλος της. Ο λαός τον έστειλε στο σπίτι του μη εκλέγοντάς τον πρόεδρο της Δημοκρατίας στα 1920, χρονιά που έπεσε και ο Βενιζέλος στην Ελλάδα.

Είχε προλάβει να στήσει την συνθήκη των Βερσαλλιών με την οποία οι νικημένοι του πολέμου οδηγήθηκαν στην εξαθλίωση. Έβαλε έτσι τις βάσεις για την εθνικιστική έκρηξη στη Γερμανία και είναι αυτός που έστρωσε τον δρόμο από τον οποίο πέρασε ο Χίτλερ στην πορεία του προς την εξουσία.

Μετά το 1920, ο Κλεμανσό αποσύρθηκε σ’ ένα μικρό κτήμα κι ασχολήθηκε με τη συγγραφή των απομνημονευμάτων του. Πέθανε το 1929.

28 Σεπτεμβρίου 1924

Ο γύρος του κόσμου με αεροπλάνο

Τα πρώτα χιλιόμετρα με αεροπλάνο ήταν και τα πιο δύσκολα. Από τη στιγμή, όμως, που διανύθηκαν, άρχιζε η μεγάλη εποποιία. Πρώτος ο Λουί Μπεριό πέταξε πάνω από τη Μάγχη (βλ. 13.1.1908). Δυο χρόνια αργότερα, ο Κάλμπραϊθ Πέρι Ρότζερ πέταξε από τη Νέα Υόρκη ως την Καλιφόρνια, διασχίζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες. Του πήρε 49 μέρες: Από τις 17 Σεπτεμβρίου ως τις 5 Νοεμβρίου. Στα 1919, ένα νέο τόλμημα: Έξι άνδρες του αμερικανικού ναυτικού πέταξαν από τη Νέα Υόρκη στη Λισσαβόνα, με ενδιάμεσους σταθμούς στη Νέα Γη και στις Αζόρες. Την ίδια χρονιά, ένας λοχαγός κι ένας υπολοχαγός του αμερικανικού στρατού, πέταξαν από τη Νέα Γη στην Ιρλανδία, δίχως σταθμό. Χρειάστηκαν 16 ώρες και 12’.

Ο Ιούλιος Βερν είχε περιγράψει ένα μυθιστορηματικό ταξίδι, τον γύρο του κόσμου σε 80 ημέρες. Με το αεροπλάνο, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική: 175 ημέρες πήρε η πρώτη φορά. Από το Σιάτλ των Ηνωμένων Πολιτειών, ξεκίνησαν τέσσερα διπλάνα στις 6 Απριλίου 1924. Τα δύο έμειναν, στη διαδρομή. Τα άλλα δύο, κατάφεραν να ολοκληρώσουν την πτήση και να επιστρέψουν, στις 28 Σεπτεμβρίου 1924. Εννιά χρόνια αργότερα, στα 1933, ο Ουίλι Ποστ έκανε το ίδιο ταξίδι μόνος του. Το κατάφερε, σε επτά ημέρες και 18 ώρες. Είχε προηγηθεί το κατόρθωμα του Τσαρλς Λίντμπεργκ, τον Μάιο του 1927. Με ένα μονοπλάνο που είχε βαπτίσει «Πνεύμα του Αγίου Λουδοβίκου», πέρασε μόνος τον Ατλαντικό χωρίς σταθμό, πετώντας από τη Νέα Υόρκη στο Παρίσι σε 33 ώρες και 32’.